چگونه شوره آجرنما را تمیز کنیم؟

تعریف شوره به لحاظ علمی

شوره یکی از مشکلاتی است که عموماً برای سنگ های تراورتن و آجر و در مواقعی برای سرامیک هایی که دارای لعاب ضعیفی هستند، ایجاد می شود. از رسوب نمک هاي محلول در آب با عنوان شوره یاد می شود که در اثر تبخير شدن آب موجود بر روی سطوح ديوار باقي مي ماند. شوره های سطح آجر عموماً همزمان با ساخته شدن ساختمان يا مدت زمانی کوتاه پس از به پایان رسیدن ساخت بر روي آجرها ظاهرشده و زیبایی کار را از بین می برد. در آجر معمولاً انواع سولفیدها و علی الخصوص سولفید آهن (پریت) که در حین انجام پخت اکسید می شوند و SO3را از خود تولید می کنند که همراه با اکسیدهای موجود در خاک رس با خاصیت بازی واکنش داده و سولفات های سدیم، کلسیم، سولفات منیزیم و پتاسیم را به وجود می آورد. مواد ذکر شده هنگامی که تحت حرارت کوره از 950 درجه بالاتر قرار می گیرند آزاد شده در صورتی که سولفات کلسیم در حرارت حداقل 1200 درجه به بالا آزاد می شود. که به همین نسبت وجود سولفات کلسیم در آن کمتر دیده می شود. هنگامی که شوره ی رویی دیوار مورد بررسی قرار می گیرد، عموما این اشتباه حاصل می شود که مشکل اصلی، عامل ایجاد کننده شوره های سطحی، آجر است در حالی که نمک های موجود در ملات،دوغاب و آب در مراحل اولیه نیز از نقش بالایی در به وجود آمدن این مشکل برخوردار می باشند. ملات اولین منبع آلوده کننده ی آجر به شوره می باشد. ملات اصولاً از چهار طرف و گاهی مواقع از پنج طرف با سطوح شش گانه آجر در ارتباط است. در حالت مرطوب شدن آجربه وسیله ملات، این رطوبت به نمک های محلول از ملات به داخل آجر انتقال پیدا کرده و آنها را فعال می کند. اگر میزان نمک های موجود درملات های مورد نظر چشمگیر باشد با توجه به میزان رطوبت موجود میزان نمک های موجود به سمت سطح آجر بالا می آیند.

شرایط لازم برای ایجاد شوره

در ابتدا آجرهای رسی را مورد بررسی قرار می دهیم آجرهای با پایه ی رس با توجه به مواد اولیه تشکیل دهنده ی آن که خاک رس است به طور معمول پتانسیل و قابلیت ایجاد شوره ی بیشتری به نسبت بقیه آجرها دارد. چنانچه میزان شوره ی ایجاد شده در سطح آجر کم باشد و باعث ایجاد پوسته بر روی سطح آجر نشود و از زیبایی سطح کار را از بین نبرد، مشکلی ایجاد نخواهد کرد. مکانیسم ایجاد شوره به این صورت است که باید سه علت اصلی ملازم با هم ایجاد شوند تا معلول آن ایجاد شوره بر روی سطح بشود از جمله ی این علت ها وجود نمک های محلول موجود در دیوار و دیگری وجود رطوبت کافی بر نمک ها که باعث ایجاد محلول نمکی شود و شرط سوم وجود مسیری برای خروج محلول های نمکی به سطح کار و تبخیر شدن نمک های محلول موجبات اصلی ایجاد شوره را ایجاد می کند که شوره ها عموما سولفات هاي قليايي ذکر شده در بالا هستند. سولفات در آجرها و ملات و دوغاب سيمان موجود هستند. اين سولفات ها در رطوبت موجود حل شده و از منافذ موجود درسطح ديوار و آجرها به روی کار مي آیند، سپس در اثر تبخير شدن رطوبت موجود سولفات های محلول بر روی دیوار ظاهر می شوند و سفیدک زده و رسوب می زنند. انواع شوره های موجود در آجر را می توان به شوره های نیتراتی، سولفاتی، کربناتی و کلروری می باشد که در مقاله ای دیگر آن را مورد بررسی قرار می دهیم.

شوره یا سفیدک اجر چیست؟

زمانی که سخن از شوره به میان می آید عموما سفیدی و نمکین بودن در آن به ذهن می رسد که به شایستگی نام انتخابی شوره یا سفیدک بیانگر بسیاری از ویژگی های این عامل طبیعی است. شوره ماده ای معمولا سفید رنگ و پودری شکل است که از هزاران سال پيش تا به امروز شاهد آن بر روی ديوارهاي بناهای مدرن و قدیمی هستیم و همواره مشکلات و مسایل خاص خود را به همراه داشته است.
به عبارتی رنگ شوره بستگی شدیدی به نوع نمک آن رنگ هاي از جمله سبز، قهوه اي يا زرد به خود می گیرد البته معمول ترین رنگ در بین انواع شوره ها، شوره با رنگ سفيد يا سفيدک می باشد. از زمان هاي بسیار دور تا دنیای مدرن امروز تلاش هاي متعددی از جمله آزمایشات فراوان علمی و تجزیه و تحلیل های بسیار زیاد در این میان به جهت رفع این مساله انجام گرفته است. در اين مقاله بر آن شدیم مکانيسم ايجاد شوره ی آجر و همچنین روش هاي جلوگيري از ايجاد شوره بر روی آجر، راه برطرف نمودن شوره های احتمالی ایجاد شده را مورد بررسی قرار دهیم.

روش های از بین بردن شوره های آجرنما

آجر یکی از ماندگارترين و در عین حال زیباترين پوشش های نما و حتی بدنه داخلی ساختمان در طي زمان و دوره های گذشته تا به امروز بوده است. همواره معماران و شاغلین در عرصه ساخت و ساز در تمام دنیا با بهره جستن از آجر نما،جلوه و زیبایی کار خود را چندین برابر می کنند تا لذت یه سازه ی معماری زیبا را به مخاطبین خود هدیه کنند. تنوع رنگ بالا و سهولت در نصب و اجراي نمونه های متفاوت و همچنین سازگاري با هر شرایط جوی و آب و هوایی و زيست محیطی آجرنما باعث می شود که شاهد این باشیم که روز به روز مصرف آجر در دکوراسیون داخلی و نمای ساختمان ها در گوشه گوشه ی این کره خاکی بیشتر شود و ممالک زیادی را در دسته های مصرف کننده خود قرار دهد. مهم ترين عامل در متحقق شدن موارد ذکر شده استفاده از مواد اولیه مرغوب و با کیفیت در تولید آجر است. صنعتگران و تولید کنندگان بزرگ در این عرصه با توجه به تحقیقات علمی و اطلاع از فناوری های روز دنیا و کشف پارامترهای منفی و موثر در تولید بهتر و پایبندی و تعهد به اصول اخلاقی و حرفه ای باعث می شود که میزان ماندگاری یک ساختمان ساخته شده به وسیله آجر به حد چشمگیری افزایش یابد و این مساله را می توان به آسانی در تاریخ معماری ایرانی نظاره گر شد. در این میان عوامل مهمی وجود دارند که این امکان را ایجاد می کنند که زیبای نمای ساختمان ساخته شده به وسیله آن، آجر اجرا شده زیبایی خود را از دست بدهند که يکي از مهمترین این عوامل در نمای ساختمان شوره یا به اصطلاح عامه جوامع معماری ایرانی سفیدک است که فرسوده شدن نما و از بین رفتن زیبایی نمای ساختمان را به همراه دارد.

یکی از ارزان ترین و راحت ترین روش ممکن، پاک کردن سطحی شوره ها و شستن اجر با آب است. در این روش از کارواش های خانگی و واتر جت ها برای برطرف کردن شوره استفاده می کنیم. آب ارزان قیمت است و شست و شوی با کارواش و فشار آب نیز بسیار ساده است. بنابراین بهترین و اولین راه برای از بین بردن سفیدک آجر می تواند این روش تلقی شود. البته این روش آسان و ارزان دو شرط دارد. اول این که علت شوره زدن آجر اب استفاده شده برای نماکاری نباشد. یعنی اگر ما در شهر یزد باشیم که آب شوری دارد و اجرمان شوره زده است. مسلماً یکی از اصلی ترین دلایل همان آب است. پس این راهکار نه تنها جوابگو نیست بلکه کار را خراب تر می کند و به محض خشک شدن سفیدک ها بیشتر می شوند. شرط دوم این است که ما میزان شوره و سفیدک را در نظر بگیریم. گاهی اوقات شوره اجر کم است و می دانیم که می شود با فشار آب آن را برطرف کرد اما در مواردی که شوره زیاد است و حتی به لایه های زیرین آجر هم خرد رفته است نمی توانیم با فشار آب کاری از پیش ببریم. بنابراین ارزان ترین و راحت ترین روش شوره زدایی که آب است باید اول امتحان شود و سپس آن را اجرا کنیم.

یکی دیگر از روش های رفع شوره اجر، استفاده از مواد اسیدی و در اصطلاح علمی تر استفاده از کلینرها و شوره زدا ها است. این روش نسبت به شست و شوی با آب گران تر است اما مسلما بهتر و ماندگار تر معرفی می شود. در استفاده از کلینر ها و شوره زدا ها نیز به دو نکته باید توجه داشته باشیم. اول این که اگر تصمیم بر خرید موارد اسیدی شوره بر داریم به فروشنده های معتبر و برندهای مطمئن مراجعه کنیم. چرا که اگر شوره زدا یا کلینر آجر جنس خوب و مرغوبی نداشته باشد، لعاب و لایه رویی آجر را اذیت کرده و از بین می برد. این موضوع در ابتدا مشکلی ندارد اما به مرور زمان و با گذشت چند سال آجر ظاهر اولیه خود را از دست داده و جذب آب بیشتری را خواهد داشت. دوم این که به محض اجرای شوره زدا باید آجر را با فشار آب بشوریم. مایع شوره بر و محلول شوره بر دارای مقادیر متفاوت مواد اسیدی است که برای آجر مضر هستند. بنابراین باید پس از اجرای کلینر سطح آب اجر را با کارواش بشوییم. این روش نسبت به شستن با آب گران تر و پر دردسر تر است اما به مراتب بهتر و ماندگار تر می باشد. برای همین است که همواره پیشنهاد تیم مشاوره کالاساخت برای شوره زدایی، استفاده از کلینر های مخصوص خواهد بود.

نکته و سوالی که اینجا پیش می آید این است که آبی که پس از کلینر روی اجر می زنیم باعث شوره مجدد نمی شود؟ جواب خیر است؛ در واقع شوره بر اجر نباید به هیچ عنوان روی اجر بماند. پس شستن اجر پس از شوره زدا واجب است. اما مسئله این است که شوره بر جوری عمل می کند که مقدار کمی از آن جذب لعاب و سطح آجر می شود، بنابراین اجازه شوره زدن مجدد تا مدت زمان محدودی را نمی دهد. در واقع این ویژگی باعث می شود که وقتی شوره بر را زدیم و آجر را شستیم، اجر مجدد شوره نزند. این ویژگی می تواند تا تقریبا چند روزی روی اجر دوام داشته باشد که فرصت خشک شدن را به اجر بدهیم. خشک شدن اجر، اجرای رزین آجر و نانو را راحت تر و بهتر می کند.

رسیدیم به مسئله رزین و نانو اجر؛ در کالاساخت چندین وبلاگ درباره رزین اجر و نانو اجر نوشته و گذاشته شده و می توانید با مراجعه به آن ها در مورد هر یک اطلاعات بیشتری کسب کنید. اما در اینجا می توانیم به طور مختصر آن ها را توضیح دهیم. گفتیم که شستن آجر با اب و شوره بر موقت بوده و امکان برگشت شوره ها وجود دارد. اگر اجر را تمیز کنیم ممکن است با اولین بارندگی مجدد شوره بزند، یا رطوبت بالای هوا در شهرهای شرجی بلافاصله موجب شوره زدن شود. بنابراین باید به فکر راه حل همیشگی و ماندگاری باشیم. رزین و نانو اجر نما پس از شست و شوی اجر به کار می روند و موجب می شوند که اجر ضد آب و در نهایت ضد شوره شود.

 

برای جمع بندی این مطلب مواردی را که با آن می توان شوره را از بین برد بصورت تفکیک شده برایتان بازگو می کنیم:

- شست و شو با آب با فشار یا واترجت

در واقع واترجت به فناوری گفته می شود که در آن از جریان پر فشار آب برای منظور برش کاری یا تمیزکاری استفاده می شود. در این دستگاه از یک نازل با خروجی باریک برای افزایش فشار آب استفاده می شود. در آجر ها اگر منشاء شوره وجود نمک های محلول در آب باشد می توان با استفاده از جریان پر فشار آب یا همان واترجت برای شست و شوی لکه های سفید شوره استفاده نمود. این شست و شو باید توسط افراد متخصص در زمینه کار در ارتفاع و یا نماشویی ساختمان انجام گردد. نکته ای دیگر که در هنگام شست و شو با واتر جت باید به آن دقت نمود این است که باید فشار آب به گونه ای تنظیم گردد که فشار بیش از حد آن سبب برش یا ایجاد سوراخ در آجر نگردد. برای جلوگیری از شوره زدگی مجدد، آجرنما باید پس از شست و شو با واترجت کاملا خشک گردد تا آب باقی مانده بر روی سطح آن باعث جابجایی نمک های محلول نشود.

- برس زنی خشک

یکی از ساده ترین روش هایی که می توان از آن برای شست و شوی آجرنما از شوره های ناشی از نمک های محلول در آب استفاده نمود، برس زنی نمای آجری می باشد. این کار برای نماهایی که در ارتفاع بالا نیستند نیازمند به افراد متخصص نمی باشد. افراد می توانند با سایش به وسیله برس سیمی شوره ها را از سطح آجر نما پاک نمایید. در این روش نیاز به آب و یا محلول های مایع دیگر نیست و در نتیجه نیاز به انتظار برای خشک شدن نما نیز نمی باشد.

- استفاده از سندبلاست یا همان ماسه پاشی خشک

یکی دیگر از روش هایی که می توان از آن برای شست و شو آجرنما استفاده نمود سندبلاست می باشد. در این روش از طریق ماسه پاشی و سایش نمای آجری می توان نمک های رسوب شده بر سطح را پاک نمود. در واقع سند بلاست روشی است که در آن ساینده یا همان ماسه را با شتاب بسیار زیاد از درون یک نازل و با کمک فشار هوا بر روی آجرنما پرتاب میکنند و این عمل با سایش سطح نما سبب پاکسازی آن می گردد. نکته قابل توجه در روش ماسه پاشی این است که بهتر می باشد پس از سندبلاست برای جلوگیری از جذب آب بر اثر افزایش خلل و فرج سطح آجر و ملات بندکشی در این روش، از یک یا چند لایه رزین ضد آب نانو بر روی سطح نما استفاده نمود.

- شست و شو با استفاده از اسید

یکی دیگر از راه کار های آسان برای از بین بردن شوره های آجر نما، استفاده ار محلول رقیق سرکه یعنی اسید استیک و آب گرم می باشد. استفاده از این محلول نسبت به مواد شیمیایی محلول ضرر کم تری دارد و معمولا در همه منازل قابل دسترس می باشد. محلول اسید کلریدریک و آب با نسبت ۱ به ۱۲ و محلول اسید فسفریک و آب با نسبت ۱ به ۹ نیز از دیگر محلول های اسیدی برای رفع شوره زدگی می باشند. فقط باید دقت نمود که انتخاب نوع اسید بر اساس نوع سفیدک آجر می باشد.به عنوان مثال اسید کلریدریک ماده مناسبی برای رفع سفیدک کربناتی به دلیل واکنش کربنات با اسید کلریدریک و ایجاد شوره مجدد نمی باشد. توجه داشته باشید که پس از شستشو با اسید می‌بایست سطح نما را آب تمیز بشویید.

روش های مقابله با شوره در سنگ و آجر و کاشی و سرامیک عموما اندکی متفاوت است به جهت از بین بردن شوره های موجود در آجر می بایست یکی از علت های سه گانه ی بوجود آمدن شوره را از بین برد که بدین جهت می توان آن را به آسانی به وسیله رزین ها ی آجر از بین برد که در ابتدا باید سطح مورد نظر را به صورت کامل به توسط سرکه سفید یا سرکه صنعتی شستشو داد که این عمل باعث پاک شدن کامل شوره های قبلی از سطح آجر می شود و در مرحله دوم به وسیله ی رزین آجر نما و یا رزین نانو آجر نما سطح آن را به وسیله پیستوله یا قلمو پوشش دهید این عمل سه مرتبه بر روی سطح کاملا تمیز آجر انجام شود زیرا باعث بسته شدن روزنه های رویی آجر می شود و مشکل شوره زدن مجدد برطرف کرد.

جمع بندی

به طور کلی شوره آجر نما یکی از بزرگترین دغدغه هاییست که می توانیم با آن مواجه شویم. این مشکل می تواند بسته به شرایط آب و هوایی، جنس آجرنما و همچنین ملات و متریال به کار گرفته شده ایجاد شود و در هر سری راه حل های متفاوتی را خواهد داشت. شوره اجرنما باید برطرف شود. شاید از برخی بگویند به دلیل مسائل مالی با این مشکل کنار آمده و ظاهر نه چندان زیبای آجر را تحمل می کنند، اما موضوع اصلی این است که شوره ایجاد شده روی آجر به مرور زمان موجب خرده شدن لعاب اولیه اجر شده و به گذشت زمان آب پذیری سطح را بالا برده که در نهایت موجب ترک برداشتن و پوسته کردن آن خواهد شد. پس در قدم اول باید علت شوره اجر شناسایی شود. در وبلاگ های دیگر سایت مرجع کالاساخت به این موضوع پرداخته شده است و در اینجا اگر بخواهیم همان موارد را تکرار کنیم از بحث اصلی که برطرف کردن شوره است باز می مانیم. پس به طور خلاصه ساده می گوییم که در حالت کلی اجر زمانی شوره می زند که:

- جنس اجر خوب نباشد.
- آبی که برای دیوار کشی و نماسازی استفاده کرده ایم دارای نمک فراوان و املاح زیاد بوده است.
- ملات سیمان استفاده شده مرغوب نبوده است.

نکته ای که حائز اهمیت است اجر زمانی شوره می زند که کار تمام شده است. پس امکان برگشت بار وجود نداشته و باید کار تا پایان به اجرا در آید. حال باید به سراغ موارد برطرف کننده اجر برویم. اجری که سفیدک می زند یا شوره می بنند می تواند به یک اندازه خود را در نما نشان ندهد و اگر به نما نگاه کنیم شاید بیست تا سی درصد اجر ها را سفیدک زده ببینیم اما اگر تصمیم بر ضد اب کردن اجر یا استفاده از شوره بر داریم باید همه اجر ها را در نظر بگیریم. به بیان دیگر و به طور مثال اگر از متراژ 200 متر نمای ما تنها 100 متر آن شوره زده باشد، این اتفاق به این معناست که آن 100 متر هم زمینه شوره زدن را دارد و برای دوباره کاری نشدن باید همه سطح به یکباره شوره زدایی شده و سپس ضد اب شود.

امیدواریم در این متن توانسته باشیم گامی دیگر در جهت آموزشی جدید و سهولت کاری همراهان همیشگی خود برداریم. کالاساخت در متراژ های بالایی 400 متر کار شست و شوی نما و رزین زدن آجر در نما را توسط گروه متخصص خود انجام می دهد. شما میتوانید برای مشاهده شرایط به صفحه اجرا رزین نما در کل کشور مراجعه کنید.

"در تمامی مراحل ساخت و ساز کنارتان هستیم"

tel: 031-91004468